Denef Huvaj İle Çerkes kimdir

Rusya’da biraz tıp, biraz güzel sanatlar, biraz ekonomi okuyor. Mühendisliği bitirip Türkiye’ye geri dönüyor. Bir deneme kitabı, üç tane de çevirisini yaptığı kitap var. Fotoğraf onun en sevdiği iş. Birçok yabancı dergi ve blog onun...

31 Ekim 2014, 12:09 Editör
Denef Huvaj İle Çerkes kimdir

Rusya’da biraz tıp, biraz güzel sanatlar, biraz ekonomi okuyor. Mühendisliği bitirip Türkiye’ye geri dönüyor. Bir deneme kitabı, üç tane de çevirisini yaptığı kitap var.
Fotoğraf onun en sevdiği iş. Birçok yabancı dergi ve blog onun fotoğraflarını yayımlıyor. Denef Huvaj’la yalnız, ıssız, gururlu Çerkes Köyleri projesi hakkında konuştuk.

Çerkes kimdir? Nerededir?

Çerkesler, Azak Denizi'nin doğu kıyıları ile Kuzey Kafkasya'da yaşayan halk gruplarından, Sindler ve Meotlar’dan geldiği kabul edilen, tahmini M.Ö. 6. yüzyıldan dan beri de Kuzey Kafkasya’da yaşayan ve daha sonra 1864 yılındaki büyük soykırımla dünyanın dört bir yanına dağılan bir halk topluluğudur diyebiliriz.

Neredeler? Çok yerdeler. Türkiye, Ürdün, Suriye, ABD, Mısır, Libya, İsrail, Kosova, Almanya, Hollanda… ama asıl ülkeleri Rusya Federasyonu içinde. Avrupa’nın güneydoğu ucunda, Asya ile sınırı bulunan Kuzey Kafkasya’dır. Diasporaya dağılan akrabalarının haricindekiler burada yaşamını devam ettirmektedir.
En özet şekliyle böyle ifade edebiliyorum. Köken ve tanımlarla ilgili bir çok tartışma devam ediyor. Ama bununla ilgili daha geniş bir açıklamaya kalkarsam sayfalarca yazmam gerekir.     

Çerkes geleneklerinden örnekler verebilir misin?

Çerkeslerde yazılı olmayan, ama herkesin bildiği kurallar vardır. Bunlara “Xabze” denir. Bütün ilişkiler buna göre şekillenir. Hapishanesiz bir topluluktur. Toplumda işlenen suçlar büyükler meclisine taşınır. İki ailenin sorunuysa, aileleri bir araya getirmeyecek çözümler bulunur. Aileler birbirilerinden izole edilir. Ayrı yollar ve ayrı toplanma yerleri tasarlanır onlara özel. Mesela bir aile maddi olarak zarara uğradıysa, diğer aile onun çocuğunun bakımını üstlenir. En ağır ceza aforozdur. Bireyin yaptığı kötü ve ya tekrarlanan bir suç ise kendi sülalesi soy isimlerine kadar taşınacağı için konu, o kişiyi dışlayarak cezalandırır. Bir ailenin suçu ise köylerinden, topluluklarından uzaklaştırılıp yalnızlaştırılırlar.

Büyüğün eli öpülmez. Selam verildiğinde büyük, ilk cümleyi kurmadan küçük ona hal hatır soramaz . İlk büyüğün sorması beklenir.
Bir büyük yolun başından geliyorsa, o geçene kadar yol kesilemez, karşıya geçilemez. Önce onun geçmesi beklenir.
Kapalı bir mekana girerken önce kadın girer, fakat çıkışta erkek çıkar. Bunun amacı dışardaki herhangi bir saldırıya karşı kadını kollamaktır. Aynı şekilde içeride oturulurken de iç kısımda kadınlar oturtulur.
Kadın, Çerkes toplumunda barışın simgesidir. Ölümcül bir kavgada ya da büyük bir davada erkeklerin arasına kadın girdiğinde, xabzeye göre erkekler barışmalı ya da dava barışla sonuçlanmak zorundadır.
Kadına şiddet hiç bir şekilde kabul edilemez.
Kadınlar duyarlılıkları ve içgüdüleri bakımından erkeklerden farklı kabul edildikleri için çerkes toplumunda danışılacak kişi olarak kabul edilirler.
Bir kadın geçtiğinde bütün erkekler ayağa kalkar. Bir büyük geçtiğinde de aynı şekilde olur.
Eşler birbirlerine isimleriyle seslenmez.
Misafirliğe gidildiğinde büyük odada yalnız yatırılmaz. İsteyeceği bir şey olursa diye aynı odada ya da odaya yakın bir alanda genç biri yatırılır.
Ev sahibi misafirlerle aynı masaya oturmaz.
Misafirliğe giderken ev sahibinden şık olmamaya özen gösterilir.
Baş sağlığına gelen kişi yolcu edilmez.
Erken evlenmek tercih edilen bir şey değildir.
Zorla evilik, görücü usulu, akraba evililiği yoktur.
Çok eski zamanlardan beri kaşenlik adı verilen bir flört usulu vardır. Çifler yine belirli kuralların içinde flört ederek evlenir.

Çerkes Köyleri Projene ne zaman başladın? Nasıl başladı?

Bu projeye 1,5 sene önce başladım. Çok uzun süredir yapmak istediğim bir projeydi. Şekillenmesi biraz zaman aldı. Benim biraz köyde kalmam, köylülerle vakit geçirmem gerekti. Orada biraz vakit geçirdikten sonra ilk adımımı attım. İlk düşümde aklımda olan sadece çok istediğimdi. Sonra kademe kademe şekillendi, alt metnini köylerin kendisi oluşturdu.

Projenin amacı nedir ?

Projenin amacı aslında sadece ihtiyacı olan köylere destek sağlamak gibi algılanıyor fakat öyle değil. Çok yönlü bir proje. Evet, bir amacı ihtiyacı olan köylere ulaşmak ve oraya istenileni ulaştırmak. Ama bu tüm köyler için geçerli değil. Bir çok köyü sadece arşivlemek, diğerlerine göstermek, hikayelerine ulaşmak için çekeceğim. Bilmiyoruz tabii, hiçbir ihtiyacı yok dediğimiz köylerde de ihtiyaçlar çıkabilir. Aslında ihtiyaç diye belirlediğimiz şeyler de sadece maddi olgunun içine sığmıyor. Manevi ya da kimi zaman hukuki boyutları da var. Kendi köyüm; Karaçalılık köyünde, eski yıkık harabe bir köy okulu ve eskiden bütün köy düğünlerinin yapıldığı bir okul bahçesi var. Orayı düzenlemek ve toparlamak istedik. Devlet binası olduğu için dokunamadık. Kanalizyon sisteminde sorunlar var. İçme suyunun kontrol ettirilmesi gerekiyor. Çünkü toplu salgınlar yaşanmış vs.

Bunun için Manyas-Gönen çevresindeki çerkes köyleri için bir köy komitesi kurduk. Avukat, veteriner, ziraat mühendisi, teknoloji uzmanı, doktoru olan bir komite. Hepsiyle tek tek görüştüm. Bir matbaadan sponsorluk aldım. Komite üyelerinin numaraları acil yardım kartları gibi basılıp köy muhtarlıklarına ya da kahvelere bırakılacak. Hukuki, tıbbi, zirai bir sorunları olduğunda gönüllü üyelere ulaşabilecekler. Bizim yapmak istediğimiz konularda bize kendi alanlarında destek sunacaklar.

Şimdi istenilen alanlarda, yaz tatillerinde özel dersler vermek üzerine konuşuyoruz. Ben bu anlamda hep 'bu benim için bir fotoğraf projesi ama hadi bu bir araç olsun ve daha güzel şeyler yapalım' diye çağrıda bulunuyorum. Umarım sesi mi daha çok duyurabilirim.

Manevi boyutuna gelince, biz kuşak olarak çok şanslı bir kuşaktık. Her şeyi görme yaşama şansımız oldu. Ama kendimizden sonra gelenlere fazla bir şey aktaramadık. Şimdi dünya çok hızlı değişiyor ve değiştirdiği her şeyi bir diğerine çok hızlı aktarıyor. Eğlence anlayışı, iletişim biçimi tamamen değişti. Teknolojinin sonsuz nimetlerinden faydalanıp dururken modernize edemediğimiz bir kültürel erozyonun içine sürükleniyoruz. Hiçbir şey eskisi gibi olamayacak bu mümkün değil. Ama yeni kuşak eskiden aldığını, onların da yardımıyla bir şeye evirmek zorunda. Tamamen erimemek için. Bu kısmını çok önemsiyorum. Eskiyi yeniye anlatan bir arşiv aslında bu seriler. Bilmiyorum belki de kaybolmakta olan bir şeyin. Umarım kaybolmaz.
Diğer bir taraftan da Kafkasya’daki köyleri de çekme şansım olunca daha geniş bir arşiv , görsel bir göç haritası olma yoluna girdi. Bu da benim için çok kıymetli ve heyecanlı.

Şimdiye kadar kaç köy fotoğraflayabildin? Kaç tane daha fotoğraflayacaksın?

Sekiz köyü çektim ama sadece üç tanesini yayımladım. Çünkü hikayerle ve yapmak istediklerimle ilgili bazı eksikleri var. Tekrar gitmem gerekiyor. Kaç tane çekeceğime gelince gidebileceğim, çekebileceğim tane.

Bu seyahat masraflarını (konaklama, yeme-içme giderlerini) sen mi karşılıyorsun?

Evet. Yani gittiğim bölgelerde, sağolsunlar beni istediğim yerlere götürüp, yedirip içirip misafir ettiler ama o bölgelere ulaşmak ve diğer herşey benim sorumluluğumda. Kendi kendime çözümler bulmaya çalışıyorum. Geçen yaz Abhazya'ya Bandırma Belediyesi’nin desteğiyle gittim. Daha sonra Nalçik ve Maykop’a geçtim. Tabii daha hızlı daha dinamik sorunsuz bir proje haline dönüştürmek için uğraşıyorum. Koşullarım maalesef ki bu kadarına müsade ediyor şimdilik. Henüz sponsorluk için bir yere başvurmadım. Çok anladığım işler değil. Sanırım ben daha çok teklif bekleyen biriyim. Aksini göstersem de çok girişken biri olduğum söylenemez.

Gelinini köylere bırakmak istediğin bir sergi hayalin var fotoğraflarınla ilgili, şu an ne aşamada?

Şimdi İstanbul’da bir ufak bir sergi ve tanıtım yapmak istiyoruz. Fotoğraflar orada satışa çıkacak ve ilk satış olduğu için onu İlkay’ın anısına Tıj İlkay misafirhanesine göndermek istiyoruz. Alan için görüşmelerim devam ediyor.

(Tıj İlkay, Maykop’a taşınmak üzere vatandaşlık işlemlerini sürdürürken Maykop yakınlarında trafik kazasında yaşamını yitirdi, vatandaşlık işlemleri yürütenlerin yaşadığı konaklama ve ikamet gösterme problemine çözüm üretmek amacıyla, bir konut edinme fikri vardı. Bu sebeple anısına misafirhaneye adı verildi.)
Benim asıl istediğim, köy kahvelerini sergi olarak kullanmak. Bunun için biraz daha beklemek, biraz daha köye ulaştıktan sonra sergileri köylere taşımak istiyorum. Kendi köyümdeki sergi için aslında çok önceden bir tarih koydum kafama. Anneannemin ölüm yıldönümünde ona ithaf etmek istiyorum. Umarım başarırım.

Yorumlar (2)
Hacer Türk 5 yıl önce
Ben de K.Maraş ili Göksun ilçesi çerkezlerindenim.Yazınızı okudum ve çok beğendim.Üstün başarılarınızın devamını dilerim.Saygılaımla...
şehirli 5 yıl önce
aşk çoçuguymuş ulom de git
27°
açık
Günün Anketi Tümü
Sizce hangi başkan daha başarılı?
Sizce hangi başkan daha başarılı?
Namaz Vakti 06 Temmuz 2020
İmsak 03:25
Güneş 05:10
Öğle 12:42
İkindi 16:34
Akşam 20:04
Yatsı 21:42
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 30 63
2. Trabzonspor 30 61
3. Sivasspor 30 54
4. Galatasaray 30 52
5. Beşiktaş 29 50
6. Fenerbahçe 30 49
7. Alanyaspor 30 48
8. Göztepe 30 38
9. Gaziantep FK 30 38
10. Antalyaspor 30 37
11. Kasımpaşa 30 36
12. Gençlerbirliği 30 32
13. Denizlispor 30 32
14. Konyaspor 30 30
15. Malatyaspor 30 29
16. Çaykur Rizespor 30 29
17. Kayserispor 29 28
18. Ankaragücü 30 25
Takımlar O P
1. Hatayspor 32 60
2. Erzurum BB 32 56
3. Adana Demirspor 32 55
4. Bursaspor 32 55
5. Altay 32 51
6. Akhisar Bld.Spor 31 51
7. Fatih Karagümrük 31 50
8. Ümraniye 32 44
9. Keçiörengücü 32 44
10. Giresunspor 32 44
11. Menemen Belediyespor 32 42
12. Balıkesirspor 31 35
13. İstanbulspor 31 34
14. Altınordu 32 33
15. Boluspor 31 30
16. Osmanlıspor 32 27
17. Adanaspor 32 21
18. Eskişehirspor 31 12
Takımlar O P
1. Liverpool 33 89
2. Man City 33 66
3. Leicester City 33 58
4. Chelsea 33 57
5. M. United 33 55
6. Wolverhampton 33 52
7. Arsenal 33 49
8. Sheffield United 33 48
9. Burnley 33 46
10. Tottenham 32 45
11. Everton 32 44
12. Newcastle 33 43
13. Southampton 33 43
14. Crystal Palace 33 42
15. Brighton 33 36
16. West Ham 33 31
17. Watford 33 28
18. Aston Villa 33 27
19. Bournemouth 33 27
20. Norwich City 33 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 34 77
2. Barcelona 34 73
3. Atletico Madrid 34 62
4. Sevilla 33 57
5. Villarreal 34 54
6. Getafe 34 53
7. Real Sociedad 33 50
8. Athletic Bilbao 34 48
9. Valencia 34 47
10. Granada 34 47
11. Osasuna 34 45
12. Levante 33 42
13. Real Valladolid 34 39
14. Real Betis 34 38
15. Deportivo Alaves 34 35
16. Eibar 33 35
17. Celta de Vigo 34 35
18. Mallorca 34 29
19. Leganés 34 28
20. Espanyol 34 24