Modern nörobilim çalışmaları, insan beyninin gelişimini doğumdan yaşlılığa kadar belirli evrelere ayırarak inceliyor. Cambridge Üniversitesi merkezli geniş çaplı araştırmalar, beynin yapısal değişiminin sanılanın aksine 18 yaşında tamamlanmadığını, ergenlik sürecinin çok daha ileri yaşlara kadar devam ettiğini ortaya koyuyor.
Beyin Gelişiminin 5 Temel Evresi
Bilim dünyası, insan zihninin 90 yıllık bir ömür içindeki değişimini beş ana kritik eşikte ele almaktadır. Bu evreler; erken çocukluktaki hızlı sinaptik oluşumdan, yaşlılıktaki nörolojik değişime kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Bu araştırmaların en dikkat çekici bulgusu ise "ikinci evre" olarak tanımlanan ergenlik döneminin sınırlarıdır.
Ergenlik Dönemi Kaç Yaşına Kadar Sürer?
Yapılan kapsamlı beyin haritalama çalışmalarına göre, beynin karar verme, dürtü kontrolü ve planlama yapma gibi üst düzey bilişsel işlevlerinden sorumlu olan prefrontal korteks bölgesi, gelişimini ancak 20'li yaşların ortalarında tamamlamaktadır.
Araştırma sonuçları, ergenlik dönemi beyin yapısının 25 yaşına kadar sürdüğünü belirtmektedir. Bu süre zarfında beyin, gri madde yoğunluğunu optimize ederken beyaz madde arasındaki bağlantıları güçlendirmeye devam eder. Yani biyolojik ve nörolojik açıdan bir bireyin "yetişkin beyin" yapısına tam anlamıyla geçişi 25 yaşını bulmaktadır.
Lütfen haberi sonuna kadar okuyunuz
25 Yaş Sonrası ve Beyin Sağlığı
25 yaşından sonra beyin, gelişim evresinden "olgunluk ve bakım" evresine geçer. Bu süreçte beyin esnekliği (nöroplastisite) devam etse de, temel yapısal mimari oturmuş olur. Araştırmanın diğer evreleri ise şöyledir:
-
1. Evre (0-12 Yaş): Hızlı büyüme ve öğrenme kapasitesinin zirvesi.
-
2. Evre (12-25 Yaş): Ergenlik ve prefrontal korteks gelişimi.
-
3. Evre (25-50 Yaş): Kognitif zirve ve stabilite.
-
4. Evre (50-75 Yaş): İşlem hızında yavaşlama ama deneyimsel bilgelik.
-
5. Evre (75-90+ Yaş): Nörolojik koruma ve yaşlılık evresi.
Bu bulgular, eğitimden hukuka kadar pek çok alanda "yetişkinlik" tanımının biyolojik temellerle yeniden değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
Bilim insanları, beynin ömür boyunca beş farklı evreden geçtiğini ve dokuz, 32, 66 ve 83 yaşlarında önemli dönüm noktaları olduğunu ortaya koydu.
Çalışmada 90 yaşına kadar olan yaklaşık 4 bin kişi, beyin hücreleri arasındaki bağlantıları ortaya çıkarmak için taramadan geçirildi.
Cambridge Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, beynin "zirve" yaptığı otuzlu yaşların başına kadar ergenlik evresinde kaldığını gösterdi.
Sonuçların, ruh sağlığı bozuklukları ve bunama riskinin yaşam boyunca neden değiştiğini anlamamıza yardımcı olabileceği belirtiliyor.Beyin, yeni bilgi ve deneyimlere tepki vererek sürekli değişiyor; ancak araştırma bunun doğumdan ölüme kadar tek ve pürüzsüz bir model olmadığını gösteriyor.
Gelişimde beş evreye dikkat çekiliyor:
- Çocukluk - doğumdan dokuz yaşına kadar
- Ergenlik - dokuzdan 32'ye kadar
- Yetişkinlik - 32'den 66'ya kadar
- Erken yaşlanma - 66'dan 83'e kadar
- Geç yaşlanma - 83 yaşından itibaren
BBC'ye konuşan Dr. Alexa Mousley, "Beyin ömür boyunca yeniden yapılanır. Her zaman bağlantıları güçlendirir ve zayıflatır ve bu sabit bir model izlemez. Beynin yeniden bağlantı kurmasında dalgalanmalar olur ve aşamalar vardır" diyor.
Bazı insanlar bu dönüm noktalarına diğerlerinden daha erken veya daha geç ulaşabilir.