Plasebo nosebo falsebo misebo etkisi nedir? Midesinin yandığını hissetmek

Nosebo etkisi nedir? Hasta olduğunu düşünen kişiye doktor, etkisiz bir hap verip ağrın geçecek fakat midende yanma oluşabilir dedikten sonra o kişinin, midesinin yandığını hissetmesi hangisine örnektir?

SAĞLIK 19.01.2019, 20:27
Plasebo nosebo falsebo misebo etkisi nedir? Midesinin yandığını hissetmek
banner257

Hasta olduğunu düşünen kişiye doktor, etkisiz bir hap verip ağrın geçecek fakat midende yanma oluşabilir dedikten sonra o kişinin, midesinin yandığını hissetmesi hangisine örnektir?

Nosebo Etkisi Nedir?

Hepimiz ünlü “plasebo etkisini” duymuşuzdur. Hatta bunu deneyimlemiş dahi olabilirsiniz. Bu kavramı destekleyen birçok çalışma bulunmaktadır fakat bunun tam tersi “nosebo etkisi” için aynı şey söylenemiyor. Nosebo etkisi, plasebo etkisi ile benzer durumlarda ortaya çıkar fakat bunun üzerine fazla çalışma bulunmaması, bu kavramı biraz gizemli hale getirmektedir.

“Plasebo etkisi” yıllardır doktorlar ve araştırmacılar için yardımcı bir konu haline gelmiştir. Öncelikle, deneylerde deneklere zarar verilmeden oldukça verimli sonuçlar alınmaktadır. Ayrıca, plasebo etkisi, daha ılımlı ağrıların çözümlenmesinde tıbbi uzmanlara kapılar açmıştır.

Ebeveynler birçok kez çocuklarının en ufak ağrıyı fazla dramatize ettiğini görüp onlara şeker vermiş ve bunun ağrılarını dindireceğini söylemişlerdir. Bu neredeyse her zaman işe yarar (tabii ki gerçekten korkunç ağrılar çektikleri zamanlar dışında). Bu, tavsiyenin gücünün düşündüğünüzden de fazla olduğunu kanıtlayan örneklerden yalnızca biridir.

Nosebo etkisi tam olarak nedir?

Plasebo etkisinde olduğu gibi, nosebo etkisi de yanlış beklentiler sebebiyle ortaya çıkar. İkisi arasındaki fark, nosebo etkisinde beklentilerin olumsuz yönde olmasıdır. İlacın kötü yan etkilere sebep olacağını düşünen hasta, tam da düşündüğü sorunlarla karşılaşır.

Ama bu etkiler, hasta ona yanlış bilgi verildiğini öğrenir öğrenmez ortadan kaybolur. Bu değişimlere sebep olan inanılmaz nörolojik süreçler prefrontal, orbifrontal ve anterior singulat kortekslerinin uyarılmasından dolayı etkin hale gelir.

Aynı şey, amigdala, omurilik, periakuaduktal boz madde ve beynin ödül merkezinde de gerçekleşir. Emar ile yapılan araştırmalara göre, beynin bu kısımları sağlık algınızı etkilemektedir.

Tabii ki hastanın davranışlarını ve araştırmacıların nosebo etkisini nasıl kayıt altına aldığını da hesaba katmalısınız. Bu gibi çalışmalar, etik olmayan alanlara da girebildikleri için, bazı tartışmaya açık noktalar barındırabilirler.

Hastalara gerçeği söylemeden onlara işe yaramaz tedaviler uygulamak birçok soruna yol açabilir. Uyuşmazlık genel olarak doktorlardan kaynaklanır çünkü, onların görevi belirtileri en aza indirmek, daha kötü hale getirmemek ve ortaya çıkmamalarını sağlamaktır.

“Mutluluğun kaynağı her şeyden önce sağlıktır.”

– George William Curtis

İlacın fiyatı

Science dergisinde yakın zamanda yayınlanan bir çalışmaya göre, ilacınfiyatının, kişinin bilinçdışı tepkisi üzerinde oldukça büyük bir etki yarattığı belirtiliyor. Bir grup araştırmacı 49 kişiden oluşan denek grubundaki her bir kişiye birer kavanoz krem verildi. Bu kremin egzama tedavisinde kullanılan iki farklı madde içeren bir örnek olduğu söylendi.  Ama esasında, yalnızca bir madde içeriyordu.

(Yüksek fiyat ve daha iyi kalite ile ilişkilendirilen) mavi kavanozlarda (daha kolay ulaşılabilir ilaçlarla ilişkilendirilen) kırmızı kavanozdakilerle aynı krem bulunuyordu. Gönüllülere, derileri fazla hassas olduğu için muhtemelen yanma hissedecekleri söylendi. Yarım saat bunu vücutlarına uygulayıp sonrasında vücutlarını ısıtabilecekleri bir yere gitmeleri gerekiyordu.

Nasıl duyuluyor bilmiyoruz fakat, sonuçlar oldukça açıktı. Mavi kavanozdaki kremi kullananlar diğer gruptaki insanlardan daha çok acı hissettiklerini söylediler. Çünkü daha pahalı kremi daha ağır etkilerle ilişkilendiriyorlardı. Bu, kendini tekrar eden ve yoğunluğunu artıran bir psikolojik numaraydı.

Araştırmacılar aynı zamanda, beynin “plasebo etkisinde” uyarılan yerlerinin nosebo etkisinde de uyarıldığın keşfettiler. Temel farklılık farklı sinirsel alanlarda uyarılan boz maddeleriydi. Bu şekilde, beynin aynı noktaları uyarılsa da, bu noktaların farklı şekillerde aktive olduğu anlaşılmış oldu.

Nosebo etkisi ve fibromiyalji

Bilim insanları fibromiyalji hastaları üzerinde de benzer deneyler yaptılar. Bu hastalığa sahip olan insanların ilaçlar yüzünden daha olumsuz deneyimler yaşadıklarını keşfettiklerinde, bir grup hastayı nosebo etkisi ile tedavi etmeye karar verdiler.

Nosebo etkisi fibromiyalji hastalarının o kadar çok sorun yaşamasına sebep oldu ki çoğu tedaviden bile vazgeçtiler. 

“Nosebo etkisini” merak edebilirsiniz. Öncelikle, neden bu kavramla ilgili daha fazla araştırma yok? Ve etkileri çoğu insanda gerçekten bu kadar fazla mı? Bunu kişilik özellikleri bazında destekleyebilecek çalışmalar olmasa da, kişinin motivasyonunun sonuçlar üzerinde etkisi olduğu doğru olabilir.

İlaçların sebep olduğu değişikliklere daha fazla takıntılı olan kişilerin daha fazla acı hissetmesi daha olasıdır. Bu tarz vakalarda görülebilen hastalık hastalığı, hasta kişinin gösterdiği belirtileri olumsuz yönde etkileyebilir. Bir kez daha, beynimiz nasıl yöneteceğimizi öğrenmemiz gereken çok güçlü bir araçtır.

Eğer korktuğunuz şeyi kontrol etmenin bir yolunu bulabilirseniz, “plasebo etkisinin” kötü ikiz kardeşi “nosebo etkisinden” muzdarip olma ihtimaliniz pek olası olmayacaktır.

Yorumlar (0)
26°
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Fatih Mehmet Erkoç mu, Hayrettin Güngör mü?
Fatih Mehmet Erkoç mu, Hayrettin Güngör mü?
Namaz Vakti 04 Haziran 2020
İmsak 03:20
Güneş 05:05
Öğle 12:36
İkindi 16:28
Akşam 19:57
Yatsı 21:34
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20