3 Kasım 1839 tarihinde, Sultan Abdülmecid döneminde ilan edilen bu tarihi belge, imparatorluğun çöküşünü engellemek ve Avrupalı devletlerin iç işlerine karışmasını önlemek amacıyla hazırlanmıştır. Ferman, Hariciye Nazırı (Dışişleri Bakanı) Mustafa Reşid Paşa tarafından Gülhane Parkı’nda yabancı elçilerin ve halkın önünde okunmuştur.
Tarihi İsim: Gülhane Hatt-ı Hümayunu
Tanzimat Fermanı, tarih literatüründe ve resmi kayıtlarda Gülhane Hatt-ı Hümayunu olarak bilinir. "Hatt-ı Hümayun" tabiri, padişahın bizzat kendi el yazısıyla yazdığı veya onayladığı resmi belgeler için kullanılır. Bu fermanla padişah, kendi yetkilerinin üzerinde bir kanun gücü olduğunu ilk kez kabul ederek, hukukun üstünlüğü prensibine bağlı kalacağına dair söz vermiştir.
Karıştırılmaması Gereken Diğer Kavramlar
Seçeneklerde yer alan diğer terimler farklı tarihi olayları temsil eder:
-
Magna Carta: 1215 yılında İngiltere'de kralın yetkilerini kısıtlayan ilk belge.
-
93 Harbi: 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı.
-
Vakıa-i Hayriye: 1826 yılında Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması olayı.
Gülhane Hatt-ı Hümayunu ile başlayan bu dönem, Osmanlı tebaasının can, mal ve namus güvenliğini garanti altına almış, askerlik ve vergi sisteminde adaleti hedefleyerek modern Türkiye’nin anayasal temellerini atmıştır.