Next
Kahramanmaraş’ta 1986’dan bu yana üretim yapan aile atölyesinin 40 yıllık bakır ustası Ramazan Usta, mesleğini oğullarına devretmeye hazırlanıyor. Geleneksel Maraş el işçiliğiyle üretilen tepsi, tava ve cezveler Türkiye’deki otel ve restoranların yanı sıra Amerika ve Avrupa’ya kadar uzanan geniş bir pazara gönderiliyor.
Kahramanmaraş’ta yüzyıllardır süren bakırcılık geleneği, Dulkadiroğlu ilçesi Menderes Mahallesi’ndeki bir aile atölyesinde babadan oğula geçen bir hikayeye dönüşüyor. 1986'da kurulan atölyenin en deneyimli ustası Ramazan Usta, 40 yıldır bakır levhayı kesip şekillendiriyor. Şehirde çırak bulmanın gittikçe zorlaştığı bir dönemde Ramazan Usta’nın çözümü evden çıktı: oğullarını tezgâhın başına alıp kendi yerine usta olarak yetiştiriyor.
“Bu iş kitaptan öğrenilmez, çekiçin sesinden öğrenilir” diyen Ramazan Usta, levhanın tavlanıp soğumasını, her vuruşta nereden ince nereden kalın bırakılacağını oğullarına eliyle gösteriyor: “Ben çıraklığa başladığımda bu çarşıda onlarca dükkân vardı. Şimdi sayı azaldı ama talep bitmedi; insanlar gerçek bakırı arıyor. Benden sonra bu tezgâh boş kalmasın diye çocuklarımı yetiştiriyorum.”
Maraş Bakırı, Aynı Çatı Altında Üretiliyor
Atölyede kesim, şekillendirme, el çekiçlemesi, kaynak, polisaj, kalaylama, kontrol ve paketleme aynı çatı altında, altı kişilik bir ekiple yapılıyor. Hammadde yüzde 99,9 saf bakır levha; yemekle temas eden her ürünün içi kurşunsuz saf kalayla kaplanıyor.
Ailenin Moda Bakır markası, bakır mutfak eşyasını, bakır dekorasyon ve hediyelik ürünlerini kendi imalathanesinde baştan sona üreten bir aile atölyesi; dışarıdan alınıp satılan tek parça yok.
200'den fazla modelin arasında 18 santimden 100 santime kadar bakır tepsi ve siniler, kalaylı tava ve sahanlar, tencereler, cezveler, sürahi ve bardaklar, duvar süslerinden bakır lavaboya uzanan dekorasyon ürünleri bulunuyor.
Ramazan Usta bunu kendi diliyle anlatıyor: “Bizde hazır mal alıp satmak yoktur. Tepsi de cezve de bu tezgâhtan çıkar; levhayı biz keseriz, çekici biz vururuz, kalayını da kendimiz çekeriz. Gelen görsün diye kapımız açık. Müşteri İstanbul’dan da gelse Almanya’dan da sorsa cevabımız aynı: ne alıyorsan Maraş’ta, bu atölyede, el emeğiyle yapılmıştır.”
Bakır Tavada Kalınlık ve El İşçiliği Farkı
Atölyenin en çok sipariş alan gruplarından biri olan Bakır Tavalalar serisinde birçok model bulunuyor. Hepsi 1 milimetre ve üzeri kalınlıkta levhadan dövülüp içi kalaylanıyor.
Ramazan Usta’ya göre farkı yaratan şey kalınlık: “İnce sac tava ocağın üstünde çarpılır, yemeği bir yerde yakar bir yerde pişirmez. Bir milim bakır ısıyı tavanın her yerine eşit dağıtır; mıhlama da sahanda yumurta da o yüzden bakırda güzel olur.”
Otellerden Avrupa’daki Mağazalara Toptan Satış
Atölye, perakendenin yanı sıra Türkiye’de oteller, restoranlar, kafeler, baklava ve künefe salonları ve hediyelik eşya mağazalarına toptan üretim yapıyor; logolu ve kişiye özel siparişler ortalama iki haftada teslim ediliyor.
Yurt dışında ise başta Amerika, Kanada, İngiltere ve Avrupa ülkeleri olmak üzere ithalatçılara ve mağazalara doğrudan Kahramanmaraş’tan gönderim yapılıyor.
Yabancı alıcıların en çok sorduğu ürünler, kendi dillerinde “Turkish coffee pot” dedikleri bakır cezve, el işlemeli bakır tepsiler ve bakır kupalar; otel ve restoranlar ise logolu sini, sahan ve servis tepsisi istiyor.
Yurt Dışından Gelen Siparişlerde El İşçiliği Öne Çıkıyor
Atölyenin ikinci kuşağından Hayri Usta, yurt dışı talebinin özellikle el işi vurgusuyla geldiğini söylüyor: “Yabancı alıcı ürünün nerede, kimin elinden çıktığını görmek istiyor. Biz de atölyeyi kameraya açtık; Ramazan Usta’nın levhayı dövdüğü videoları izleyip sipariş verenler var. Hiçbir ürünü dışarıdan alıp satmıyoruz; sipariş gelince Kahramanmaraş’ta üretiliyor, buradan kargoya veriliyor.”
“Bu Çarşının Sesi Kesilmesin”
Kahramanmaraş’ta bakırcılık 1950'lerden itibaren Türkiye’nin çeşitli illerine ürün veren bir sektöre dönüşmüş, Bakırcılar Çarşısı ve Semerciler Çarşısı bu zanaatın merkezi olmuştu.
Bugün ustaların sayısı azalırken Dulkadiroğlu’ndaki atölye, zanaatı e-ticaret ve ihracatla ayakta tutmanın mümkün olduğunu gösteriyor.
Ramazan Usta’nın dileği ise kısa: “Oğullarım bu işi benden iyi yapsın, torunlarım da onlardan öğrensin. Çekiçin sesi bu şehirden kesilmesin.”
Atölye, randevuyla ziyarete açık.
