Arapça kökenli bir kelime olan haşiye, sözlük anlamı olarak "kenar, uç, kıyı" manasına gelir. Kitap sanatlarında ve edebiyatta ise ana metnin daha iyi anlaşılması, kapalı noktaların aydınlatılması veya metne dair bir yorum getirilmesi amacıyla yazılan ek bilgilerdir. Günümüz modern yazım dilinde bu kavramın tam karşılığı dipnottur.

Haşiye ve Şerh Arasındaki Fark

Seçenekler arasından doğru karşılık olan dipnot, metnin akışını bozmadan sayfa sonuna yerleştirilen ek açıklamadır. Klasik İslam ve Osmanlı literatüründe bir eseri açıklamak için yazılan uzun eserlere "şerh", bu şerhlerin kenarlarına düşülen daha kısa notlara ise "haşiye" denirdi. Yani haşiye, bir açıklamaya eklenen ikinci bir açıklama katmanı olarak da işlev görürdü.

[Image showing a traditional Ottoman manuscript with "haşiye" (marginal notes) written on the edges of the main text]

Diğer Kavramlarla Karşılaştırma

Günümüzde akademik makalelerde kullanılan "numaralı notlar" sistemi, aslında yüzyıllar öncesinin haşiye geleneğinin dijital ve modernize edilmiş bir formudur. Bu küçük notlar, bir metnin derinliğini ve güvenilirliğini artıran en önemli unsurlar arasında yer alır.