Satranç kurallarına göre oyunun ilk hamlesi, taşların dizilimi tamamlandıktan sonra beyaz tarafın piyonunu veya atını hareket ettirmesiyle başlar. Beyazın ilk hamle avantajına sahip olması, oyunun dengesini belirleyen unsurlardan biri olduğu için, renk seçimi adil bir yöntemle gerçekleştirilmelidir.
Geleneksel Yöntem: Avuç İçinde Taş Saklama
Amatör karşılaşmalarda ve dostluk maçlarında en sık başvurulan yöntem "taş saklama" usulüdür. Bu yöntemde oyunculardan biri, ellerini arkasına götürerek bir avucuna beyaz, diğer avucuna siyah bir piyon saklar. Ardından ellerini yumruk yaparak rakibine uzatır. Rakip oyuncu hangi eli seçerse, o eldeki taşın rengiyle oynamaya hak kazanır.
Resmi Turnuvalarda Renk Belirleme
Profesyonel turnuvalarda ve resmi müsabakalarda renk seçimi oyuncuların inisiyatifine bırakılmaz. FIDE (Dünya Satranç Federasyonu) kuralları çerçevesinde uygulanan yöntemler şunlardır:
-
Kura Çekimi: Başhakem veya turnuva direktörü tarafından yapılan bir kura ile (genellikle bir bilgisayar yazılımı veya fiziksel kura torbası aracılığıyla) oyuncuların renkleri belirlenir.
-
Sıralama Sistemi: Çok turlu turnuvalarda (İsviçre Sistemi gibi), bir önceki turda siyahla oynayan oyuncunun bir sonraki turda beyazla oynaması sağlanarak denge gözetilir.
-
Seri Başı Avantajı: Bazı özel formatlarda, dünya sıralamasında daha üstte olan oyuncuya veya kura numarasında öncelik kazanan kişiye ilk maçta renk seçme hakkı tanınabilir.
Beyazla Başlamanın Avantajı Nedir?
Satranç teorisinde beyaz taşlarla oynamak, "bir tempo önde olmak" anlamına gelir. Beyaz, oyunun merkezini kontrol etme ve stratejiyi belirleme konusunda ilk inisiyatifi alan taraftır. İstatistiksel olarak en üst düzey maçlarda beyazın kazanma oranı, siyahın kazanma oranından hafif bir farkla daha yüksektir. Bu küçük ama önemli avantaj nedeniyle, profesyonel oyuncular turnuva boyunca kaç kez beyazla oynadıklarını titizlikle takip ederler.
