Günlük hayatta "su bile bazen durulur ama düşman her an tetiktedir" şeklinde yorumladığımız bu meşhur atasözü, aslında tamamen askeri bir terime dayanıyor. Atasözündeki "su" kelimesinin kökeni, Eski Türkçede "Asker" anlamına gelen "Sü" kelimesidir. İşte dilin tarihsel süzgecinden geçen bu atasözüne dair 5 derin bilgi:
-
Askeri Terim Olarak "Sü": Eski Türk metinlerinde ve Orhun Yazıtları'nda "sü" kelimesi doğrudan "ordu" veya "asker" anlamında kullanılırdı. "Sübaşı" (Ordu komutanı) tabiri de buradan gelmektedir.
-
Yanlış Anlamlandırma: Zamanla "sü" kelimesi halk ağzında kullanımını yitirince, ses benzerliği nedeniyle hayati sıvımız olan "su" ile karıştırılmış ve atasözü bugünkü halini almıştır.
-
Mantıksal Çerçeve: Atasözünün orijinal anlamı aslında şudur: "Asker uyur (dinlenir), ancak düşman her an saldırabilir, bu yüzden her zaman tetikte olunmalıdır."
-
Stratejik Uyarı: Bu söz, sadece fiziksel bir uyku halini değil, ordunun gevşememesi ve disiplini elden bırakmaması gerektiğini vurgulayan askeri bir disiplin kuralıdır.
-
Dilin Evrimi: Türkçedeki "savaş" ve "ordu" kavramlarının evrimi, pek çok deyimin doğa olaylarıyla (su, rüzgar vb.) ilişkilendirilmesine neden olmuş, bu da atasözlerinin orijinal derinliğini bazen gölgelemiştir.
Genişletici Bilgi: Türk Askeri Tarihinde "Sü" Kavramı
Türk askeri teşkilatlanmasında "sü", sadece bir grup insanı değil, devletin bekasını temsil eden organize bir gücü ifade ederdi. Eski Türklerde "Sü" kelimesinden türetilen "Sülemek" (sefer yapmak) ve "Sülenmek" (asker toplamak) gibi fiiller, bozkır kültürünün ne denli ordu-millet odaklı olduğunu gösterir. Atasözünün günümüze "su" olarak ulaşması, doğanın dinginliği ile askerin dinlenme anı arasında kurulan şairane bir köprü olarak görülse de, orijinalindeki askeri disiplin vurgusu tarihçiler için çok daha kıymetlidir.
