Türk sinemasının unutulmaz filmlerinden biri de Şener Şen'in başrolünde oynadığı Çıplak Vatandaş filmidir.

Yıl 1985…

Filmde Şener Şen'in canlandırdığı İbrahim, ailesini geçindirmeye çalışan sıradan bir memurdur.

Adamcağız çalışıyor, çabalıyor, ek iş yapıyor, didiniyor ama bir türlü geçinemiyor. Ne yapsa olmuyor. Sonunda öyle bir hâle geliyor ki kendisini sokaklarda çırılçıplak koşarken buluyor.

Biz de ekran başında kahkahalarla gülüyorduk.

Aradan kırk yılı aşkın zaman geçti.

Şimdi düşünüyorum da o film gerçekten komedi miydi, yoksa yıllar öncesinden çekilmiş bir belgesel miydi?

Çünkü bugün de vatandaş çalışıyor, çabalıyor, hesap yapıyor. Tek fark, İbrahim'in soyunması için senaryo gerekiyor.

Bugünün vatandaşının ise ay sonunda banka hesabına bakması yetiyor!

Hele bir de son zamanlarda duyduğumuz milyonluk, milyarlık para hikâyeleri yok mu?

İnsanın aklı almıyor!

Biz yıllardır üç kuruşu bir araya getirmeye çalışırken bazı haberlerde öyle rakamlar geçiyor ki insan ister istemez hesap makinesine sarılıyor.

Sonra vazgeçiyor.

Çünkü bizim hesap makinesi o kadar sıfıra alışık değil!

Fan fini fin fon, bu nasıl bir ekonomik maraton?

Bizim memlekette para konusunda iki ayrı dünya var sanki.

Birinde milyonlar, milyarlar konuşuluyor.

Diğerinde vatandaş markette fiyat etiketini görünce sessizce ürünü yerine bırakıyor.

Birinin gündeminde büyük yatırımlar, yüksek kazanç vaatleri, fonlar ve finansal işlemler var.

Diğerinin gündeminde ise şu soru:

“Bu ay elektrik faturasını mı önce ödesem, doğal gazı mı?”

Hatta vatandaşın öyle bir hesap düzeni oluştu ki ekonomi profesörleri gelse çözemez.

Maaş yatıyor.

Kira gidiyor.

Faturalar gidiyor.

Mutfak masrafı gidiyor.

Geriye ne kalıyor?

Telefonun ekranında bankadan gelen şu mesaj:

“İşleminiz başarıyla gerçekleştirilmiştir.”

Vallahi işlem başarılı da vatandaşın durumu pek başarılı görünmüyor!

Bir de yüksek kazanç vaatleriyle insanları kandıran dolandırıcıların hikâyelerini duyuyoruz.

Adam öyle bir sistem anlatıyor ki dinleyen kendisini bir anda dünya ekonomisinin merkezinde hissediyor.

“Paranı yatır, paran çalışsın!”

Güzel kardeşim, benim param zaten benden daha hızlı çalışıyor. Maaş yattığı gün evden çıkıyor, bir daha da geri dönmüyor!

Çıplak Vatandaş İbrahim bugün yaşasaydı…

Bir düşünün…

Şener Şen'in canlandırdığı bizim İbrahim bugün bir televizyon programına katılmış olsun.

Sunucu soruyor:

“İbrahim Bey, son zamanlarda konuşulan büyük para hareketleri hakkında ne düşünüyorsunuz?”

İbrahim cevap veriyor:

“Ben küçük para hareketlerini bile takip edemiyorum. Maaş hesabıma giriyor, ben daha şifremi yazmadan çıkıyor!”

“Peki, fonlar hakkında ne düşünüyorsunuz?”

“Fon mon bilmem kardeşim. Benim bildiğim tek fon, telefonun arka plan fonu.

“Yatırım yapıyor musunuz?”

“Yapıyorum tabii! Her ay markete yatırım yapıyorum. Ama nedense kazanan hep market oluyor!”

“Birikiminiz var mı?”

“Olmaz mı? Birikmiş faturam, birikmiş borcum, bir de birikmiş sinirim var!”

İnsan bunları okuyunca gülüyor.

Ama sonra düşünüyor.

Çünkü mizah dediğimiz şey bazen insanın en ciddi derdini anlatmanın en kısa yoludur.

Paranın da bir ahlakı olmalı!

Şimdi gelelim işin ciddi tarafına.

Para kazanmak ayıp değil.

Zengin olmak suç değil.

Yatırım yapmak, fon kurmak, ticaretle uğraşmak da yanlış değil.

Yeter ki işin içinde dürüstlük olsun.

Yeter ki insanların güveni kötüye kullanılmasın.

Yeter ki kimsenin alın teri, kolay kazanç hayalleriyle heba edilmesin.

Çünkü dolandırıcılık haberlerini okurken yalnızca rakamları görüyoruz.

Oysa o rakamların arkasında insanlar var.

Yıllarca biriktirdiği parasını kaybedenler var.

Emeklilik ikramiyesini değerlendirmek isterken mağdur olanlar var.

Çocuğunun geleceği için kenara koyduğu birikimini kaybeden aileler var.

Bir de bütün bu haberleri okuyup kendi kendine soran vatandaş var:

“Ben yıllardır dürüstçe çalışıyorum. Acaba yanlış mesleği mi seçtim?”

Hayır kardeşim!

Yanlış meslek seçmedin.

Dürüst çalışmak yanlış değil. Yanlış olan, başkasının emeğini kolay kazanç kapısı olarak görmektir.

Bizim İbrahim'in de fonu var!

Aslında bizim İbrahim'in de kendine göre fonları var.

Mesela elektrik fonu!

Maaş yatar yatmaz elektrik faturasına ayrılan para.

Doğal gaz fonu!

Kış gelmeden insanın içini titreten bütçe.

Market fonu!

İki poşet alışverişle tükenen haftalık kazanç.

Bir de acil durum fonu var.

O da genellikle boş!

Çünkü acil durum zaten her ay yaşanıyor.

İbrahim'in ekonomik hayatı öyle bir hâl aldı ki artık tasarruf yapmak için önce tasarruf edecek para bulması gerekiyor.

Eskiden büyüklerimiz, “Ayağını yorganına göre uzat.” derdi.

Şimdi İbrahim ayağını uzatmayı bırakmış, yorganın fiyatını görünce üzerine gazete örtmeyi düşünüyor!

Ama hakkını yemeyelim.

Bizim İbrahim'in sabrı büyük.

Umudu büyük.

Çalışkanlığı büyük.

Bir tek banka hesabındaki rakamlar küçük!

Herkesin hesabı bir gün görülür!

Son yıllarda kamuoyuna yansıyan dolandırıcılık olayları, büyük kazanç vaatleri ve para ilişkileri bize önemli bir gerçeği hatırlatıyor.

Güven kolay kazanılmıyor.

Ama bir kere kaybedildi mi yeniden kazanılması çok zor oluyor.

Bu nedenle ister özel sektörde ister kamuda olsun, insanların parasını ilgilendiren her işte açıklık ve denetim şart.

Ortada bir suç iddiası varsa araştırılmalı.

Mağduriyet varsa giderilmesi için hukuk işletilmeli.

Suç işlediği mahkeme kararıyla belirlenen kişiler de kanun önünde hesap vermeli.

Kimsenin unvanı, makamı veya ekonomik gücü hukukun önüne geçmemeli.

Çünkü adalet yalnızca güçlülerin değil, herkesin güvencesidir.

Bizim istediğimiz de bu.

Kimseye peşinen suçlu demeden, kimseyi hedef göstermeden, aynı soruyu sorabilmek:

“Bu işin hesabı açıkça verilebiliyor mu?”

Son söz: Don gitti, umut kaldı!

Şener Şen'in Çıplak Vatandaş filminde bizim İbrahim'in yaşadıklarına gülüyorduk.

Bugün ise vatandaşın ekonomik mücadelesine bakınca gülmekle düşünmek arasında kalıyoruz.

Bir yanda büyük para hikâyeleri…

Diğer yanda ay sonunu getirmeye çalışan milyonlarca insan…

Bir yanda yüksek kazanç hayalleri…

Diğer yanda maaşının yarısını görmeden harcayan vatandaş…

Ne diyelim?

Fan fini fin fon!

Vatandaşta kaldı don!

Kimi milyonları sayar, kimi ay sonunu arar.

Kimi paradan para kazanır, kimi parasını bulsa bayram yapar!

Bir gün bizim İbrahim yeniden karşımıza çıksa herhâlde şöyle derdi:

“Arkadaş, ben filmde soyundum, siz hâlâ niye gülüyorsunuz? Benim film bitti, sizin hesap bitmedi!”

İşte mesele tam da burada.

Bizim derdimiz kimsenin zenginliği değil.

Bizim derdimiz, dürüstçe çalışan insanların emeğinin değer görmesi ve dolandırıcılığa karşı korunması.

Çünkü bir toplumda güven kaybolursa yalnızca para kaybedilmez; insanların geleceğe olan inancı da zarar görür.

Ve son bir söz…

Eskiden Çıplak Vatandaş İbrahim'e gülerdik. Şimdi cüzdanımızı açınca filmin devamını izliyoruz!

Perde kapanıyor, alkışlar bitiyor ama vatandaşın ay sonu mücadelesi devam ediyor.